Από τον Νίκο Φωτάκη
Είναι η αρχηγός της αγέλης. Την ξέρεις καλά. Την έχεις δει γύρω σου. Είναι η γυναίκα με το επώνυμο ταγέρ και τα διακριτικά –αλλά όχι τόσο– κοσμήματα που κινείται στο γραφείο με ύφος που υποδηλώνει ότι το σύμπαν τής χρωστά. Οι κινήσεις της είναι γρήγορες, η ομιλία της γρηγορότερη, το μεϊκ-απ της άψογο, τα ωράριά της τρελά, ο ελεύθερος χρόνος της ανύπαρκτος, η φιλοδοξία της απεριόριστη. Είναι συνέχεια σε δίαιτα, διαθέτει την πιο ενημερωμένη ατζέντα του κόσμου, βγαίνει μόνο σε επαγγελματικά δείπνα και το μόνο πράγμα στο οποίο δεν αντιστέκεται είναι το σούσι και τα DVD του Sex & the City, που της κρατούν συντροφιά τα βράδια, όταν τη βασανίζουν οι αϋπνίες. Ξέρει πολύ καλά ότι οι αϋπνίες, το στρες και η μοναχική της ερωτική ζωή είναι το τίμημα της επιτυχίας. Αυτό που δεν ξέρει είναι ότι αποτελεί ένα ζωντανό πείραμα ανθρωπολογίας, μια απόδειξη ότι ο Δαρβίνος είχε δίκιο – καταγόμαστε από τον πίθηκο.
Τα περιοδικά –και οι κοινωνικοί ανθρωπολόγοι– την αποκαλούν «alpha female».
Την ανακάλυψαν εδώ και δύο δεκαετίες: ένα θηλαστικό θηλυκού γένους που
περιφέρεται στην ανθρώπινη αγέλη διεκδικώντας ηγετικό ρόλο. Κυρίως:
κερδίζοντας τον ηγετικό ρόλο από το αντίστοιχο θηλαστικό αρσενικό, που αποσύρεται στη γωνία, γλείφοντας τις πληγές του. Η εμφάνιση του alpha female άλλαξε καθοριστικά τη δομή της κοινωνίας, που είχε συνηθίσει να ακολουθεί τις επιταγές του αρχετυπικού alpha male.
Ναι, αλλά γιατί μιλάμε τώρα για τον ανθρωπότυπο alpha female; Θα περίμενε κανείς ότι μια τόσο αρχετυπική συμπεριφορά
θα ήταν κομμάτι της ανθρώπινης κοινωνίας ήδη από την παλιά, θρυλική και
ξεχασμένη πλέον εποχή της μητριαρχίας. Κι όμως, παραδοσιακά στις ανθρώπινες κοινωνίες, οι ρόλοι ήταν μοιρασμένοι: ο άντρας-κυνηγός έπαιρνε το ρόλο του alpha male, αναλαμβάνοντας να βγει έξω, να διεκδικήσει την ηγεσία της αρσενικής αγέλης
και να φέρει στο σπίτι τροφή – ή έστω τα χρήματα για το νοίκι. Την ίδια
στιγμή, η γυναίκα αναλάμβανε την οργάνωση του σπιτιού, δηλαδή την
ηγεσία της οικογένειας. Θεωρητικά, αυτός είναι ένας ρόλος που φανερώνει
ένα «άλφα» μέλος στην κοινότητα που είναι η οικογένεια. Το ότι η γυναίκα
ήταν η «διευθύντρια» του σπιτιού θα την καθιστούσε αυτομάτως το alpha female της μικρής αυτής αγέλης. Κι όμως, ο τρόπος με τον οποίο αναλάμβανε αυτόν το ρόλο είναι αυτός του αρχετυπικού «βήτα»
μέλους της ομάδας. Το «βήτα» μέλος είναι αυτό που δεν αποφεύγει τη
δουλειά, αλλά δεν επιδεικνύει φιλοδοξία για κάτι περισσότερο από το ρόλο
που του έχει ανατεθεί στο πλαίσιο της κατανομής εργασιών.
Χαρακτηριστικά του είναι η αποδοτικότητα, η συνέπεια στη διεκπεραίωση του έργου που αναλαμβάνει και, κυρίως, η διάθεση για συνεργασία με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας.
Ένα «beta male» ή «beta female» διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά με το alpha ομόλογό του, είναι εξίσου αποτελεσματικό, αλλά του λείπει ένα σημαντικό στοιχείο: η διάθεση ανταγωνισμού.
Ένα «beta male» ή «beta female» διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά με το alpha ομόλογό του, είναι εξίσου αποτελεσματικό, αλλά του λείπει ένα σημαντικό στοιχείο: η διάθεση ανταγωνισμού.
Οι άντρες προτιμούν τις «βήτα»
Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα διάσημου σύγχρονου «βήτα θηλυκού» είναι η Κάρλα Μπρούνι. Εγκατέλειψε το αδηφάγο, ανταγωνιστικό σύμπαν του (top) modeling για μια καριέρα ήσυχης, εσωστρεφούς τραγουδοποιού, και βρέθηκε να είναι η πρώτη κυρία της Γαλλίας, κατακτώντας διακριτικά το σύμπαν κι επισκιάζοντας το (γενικώς αντιπαθή) αρχετυπικό alpha male
σύζυγό της. Αυτά τα παραδείγματα όμως δεν είναι στ’ αλήθεια αναγκαία.
Το βλέπεις και γύρω σου, τη στιγμή που κάθεσαι στο γραφείο να κάνεις
υπερωρίες που δεν θα τις πληρωθείς, παρά μόνο όταν επιτύχεις το στόχο
που έχει θέσει κάποιος αγχώδης προϊστάμενος, που θα εγκρίνει ένα πενιχρό
μπόνους, ενώ η κοπέλα στο διπλανό σου γραφείο φεύγει το απόγευμα για να
προλάβει το γυμναστήριο, το μάθημα γιόγκα, το φλαμένκο ή απλώς μια
ταινία στο σινεμά. Η κοινωνία την απειλεί πως, αν δεν δείξει ζήλο, θα
χάσει τη δουλειά της, όμως κάτι τέτοιο σπάνια συμβαίνει.
Οι επιχειρήσεις χρειάζονται εκείνους που διακριτικά βγάζουν τη δουλειά, χωρίς να το κάνουν θέμα ή να διεκδικούν κάποιον ηγετικό ρόλο, εξίσου με τις πολεμικές μηχανές της επαγγελματικής φιλοδοξίας – αν όχι περισσότερο. Εκεί όμως που τα «άλφα θηλυκά» χάνουν τελείως το παιχνίδι, δεν είναι τόσο στη δουλειά, όσο στο πεδίο των σχέσεων. Είναι κοινό μυστικό: οι άντρες προτιμούν τα «βήτα θηλυκά». Εκείνες που ξέρουν να μοιράζουν το κέντρο βάρους ανάμεσα στην επαγγελματική και στην προσωπική τους ζωή, που δεν θα κουβαλήσουν τα άγχη της δουλειάς στο σπίτι τους, που είναι σε θέση να απολαύσουν τον ελεύθερο χρόνο τους. Είναι το ίδιο το αναπαραγωγικό ένστικτο που στρέφει το αρσενικό θηλαστικό σε μια γυναίκα που ξέρει να ιεραρχεί τις προτεραιότητές της, που θα βάλει πρώτα την οικογένειά της και μετά τη νεύρωση μιας καριέρας. Μια γυναίκα που, σε τελική ανάλυση, θα προτιμήσει να κάνει έρωτα στον ίδιο, παρά να σοδομίσει κάποιον απρόσωπο επαγγελματικό ανταγωνιστή.
Οι επιχειρήσεις χρειάζονται εκείνους που διακριτικά βγάζουν τη δουλειά, χωρίς να το κάνουν θέμα ή να διεκδικούν κάποιον ηγετικό ρόλο, εξίσου με τις πολεμικές μηχανές της επαγγελματικής φιλοδοξίας – αν όχι περισσότερο. Εκεί όμως που τα «άλφα θηλυκά» χάνουν τελείως το παιχνίδι, δεν είναι τόσο στη δουλειά, όσο στο πεδίο των σχέσεων. Είναι κοινό μυστικό: οι άντρες προτιμούν τα «βήτα θηλυκά». Εκείνες που ξέρουν να μοιράζουν το κέντρο βάρους ανάμεσα στην επαγγελματική και στην προσωπική τους ζωή, που δεν θα κουβαλήσουν τα άγχη της δουλειάς στο σπίτι τους, που είναι σε θέση να απολαύσουν τον ελεύθερο χρόνο τους. Είναι το ίδιο το αναπαραγωγικό ένστικτο που στρέφει το αρσενικό θηλαστικό σε μια γυναίκα που ξέρει να ιεραρχεί τις προτεραιότητές της, που θα βάλει πρώτα την οικογένειά της και μετά τη νεύρωση μιας καριέρας. Μια γυναίκα που, σε τελική ανάλυση, θα προτιμήσει να κάνει έρωτα στον ίδιο, παρά να σοδομίσει κάποιον απρόσωπο επαγγελματικό ανταγωνιστή.
