Οι επιστήμονες είναι σαφείς. Ο,τι πρόβλημα κι αν έχουμε, λύνεται με την επίσκεψη σε μια γκαλερί, ένα θέατρο, μια συναυλία ή ζωγραφίζοντας, παίζοντας όργανα και τραγουδώντας...
Μπορεί ο Πικάσο να σε θεραπεύσει; Οι όμορφοι πίνακες σε κάνουν να
νιώθεις σαν ερωτευμένος και ευτυχισμένος μαζί; Οσοι επισκέπτονται
μουσεία είναι πιο ισορροπημένοι; Μπορεί να ακούγεται παράδοξο και
δύσκολο να αποδειχτεί, αλλά η απάντηση είναι "ναι" και στα τρία
ερωτήματα.
Αυτό
τουλάχιστον υποστηρίζουν δύο νέες επιστημονικές έρευνες και ένα
καλλιτεχνικό πείραμα που αντί για αντιβίωση, αν έχεις υψηλό πυρετό, σε
στέλνει να δεις Κλοντ Μονέ.
Ας ξεκινήσουμε με το πείραμα του γεννημένου στη Ρωσία καλλιτέχνη Αλεξάντερ Μελάμιντ.
Ως τώρα ο Μελάμιντ ζωγράφιζε τον Στάλιν να αυτοκτονεί σε μοτέλ του Νιου
Τζέρσι ή μάθαινε σε ελέφαντες στην Ταϊλάνδη να ζωγραφίζουν στο ύφος του
αφηρημένου εξπρεσιονισμού. Και το πιο διάσημο πρότζεκτ του ήταν μια
δημοσκόπηση για το τι αρέσει στους ανθρώπους να βλέπουν στη ζωγραφική.
Αν φτιάχναμε έναν πίνακα με τα καλύτερα, θα ήταν ένα τοπίο με πολύ μπλε,
μερικά ζώα και κάνα δυο ιστορικές μορφές.
Το πιο πρόσφατο πείραμά του λέγεται "Art Healing Ministry"
("Υπουργείο Θεραπείας με Τέχνη") και το ασκεί σε κλινική με βιτρίνα σε
δρόμο του Σόχο στο Μανχάταν. Οι άνθρωποι κλείνουν ραντεβού για θεραπεία
μέσω έκθεσης στις καλές τέχνες, εάν πάσχουν από κάποια ασθένεια, είτε
σωματική είτε ψυχική. Μεταξύ των ασθενειών που αναλαμβάνει ο Μελάμιντ,
όπως αναγράφεται σε ταμπέλα, είναι η νευρική βουλιμία, αγγειακά οιδήματα, αλλεργίες, δυσφορία από προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο και ήπια υπερπλασία του προστάτη.
"Πάντα μου έλεγαν ότι η τέχνη είναι καλή για μένα, αλλά μόλις πρόσφατα
σε τι κάνει καλό" εξηγεί ο Μελάμιντ στους "Νιου Γιορκ Τάιμς". Δεν είναι
ξεκάθαρο πώς πραγματοποιείται η θεραπευτική διαδικασία, αλλά ο
καλλιτέχνης υποστηρίζει ότι ίσως σχετίζεται με την ύπαρξη αόρατων
σωματιδίων, τα οποία αποκαλεί δημιουργόνια. "Τα δημιουργόνια είναι παντού και μπαίνουν στο ανθρώπινο σώμα.
Αν αυτά χρησιμοποιηθούν όμορφα και σωστά, μπορούν να ενισχύσουν τις
σωματικές λειτουργίες. Σε βοηθούν να ζεις πιο ευτυχισμένος και να
ξεφορτώνεσαι τα περιττά. Αυτά μπαίνουν στο σώμα μέσα από την κουνταλίνι
και επίσης μέσα από τα μάτια".
Ενας μεσήλικας μπαίνει στην ιδιότυπη κλινική του Μελάμιντ για να
παραπονεθεί για εργασιακό άγχος. Υστερα από μια στιγμή, ο καλλιτέχνης
τού λέει ότι η υπερβολική οπτική πληροφορία θα ήταν κακή για τον ασθενή,
και πως αν πήγαινε σε ένα μουσείο θα έπρεπε να είναι πολύ προσεκτικός,
καθώς η υπερβολική έκθεση θα ήταν επικίνδυνη σαν να έπαιρνε πολλά
φάρμακα. "Η τέχνη πρέπει να λαμβάνεται στη σωστή δόση".
Στη
συνέχεια, ο Αλεξάντερ Μελάμιντ συμβουλεύεται την γκαλερί του υπολογιστή
του. Σταματά σε έναν πίνακα του Σεζάν και λέει: "Αν έχεις υψηλό πυρετό,
τότε πηγαίνεις σίγουρα να δεις Κλοντ Μονέ. Για το πρόβλημά σου θα
συνιστούσα Πολ Σεζάν. Οταν πας στο μουσείο, μην κοιτάξεις γύρω σου.
Πήγαινε κατευθείαν στον Πολ Σεζάν. Είναι πολύ δυνατός πίνακας, αλλά με
έναν τρόπο είναι και ειρηνοποιός". Αν παραμένουμε σκεπτικιστές με τον
καλλιτέχνη, έχουμε και την επιστημονική άποψη. Κορυφαίος καθηγητής
νευροβιολογίας και νευροαισθητικής υποστηρίζει σε πρόσφατη έρευνα ότι "η
παρακολούθηση τέχνης μπορεί να μας δώσει τόση χαρά όση όταν είμαστε
ερωτευμένοι". Ο Σεμίρ Ζάκι, καθηγητής του Γιουνιβέρσιτι οφ Λόντον,
κατέληξε ότι η τέχνη προκαλεί στον εγκέφαλο έκρηξη του νευροδιαβιβαστή
ντοπαμίνης, του χημικού μορίου που μας κάνει να νιώθουμε χαρούμενοι. Σε
όσους συμμετείχαν στο πείραμα, έδειξαν σε μια οθόνη έργα τέχνης των
Μποτιτσέλι, Κόνσταμπλ, Τέρνερ και Σεζάν, καθώς κατέγραφαν την εγκεφαλική
τους λειτουργία σε σκάνερ MRI. "Εχουμε κάνει σημαντική πρόοδο στην
κατανόηση του τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν κοιτάζουμε έργα τέχνης.
Ανακαλύψαμε πως όταν βλέπουμε κάτι που θεωρούμε όμορφο, υπάρχει έντονη
δραστηριότητα στα εγκεφαλικά κέντρα που σχετίζονται με την ευχαρίστηση.
Στην ουσία, αυτά τα κέντρα διεγείρονται με τον ίδιο τρόπο σε καταστάσεις
έρωτα και επιθυμίας" εξηγεί ο Ζάκι.
Ακόμα μία έρευνα καταλήγει
ότι η τέχνη φέρνει ευτυχία. Ερευνα που πραγματοποιήθηκε στη Νορβηγία σε
51.000 ενηλίκους και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Journal of Epidimiology
and Community Health" απέδειξε ότι οι επισκέψεις στο θέατρο, σε
αίθουσες μουσικής, γκαλερί και μουσεία, κυρίως για τους άντρες,
συνδέονται με καλύτερη υγεία, τόσο ψυχική όσο και σωματική, ικανοποίηση
και ευεξία. Ενώ όμως στους άντρες τα ευεργετικά αποτελέσματα προκύπτουν
από την παθητική ενασχόληση με τις τέχνες, για τις γυναίκες ισχύει το
αντίθετο. Είναι δηλαδή πιο χαρούμενες και λιγότερο αγχωμένες αν
ασχολούνται ενεργητικά με την τέχνη - αν παίζουν κάποιο όργανο,
ζωγραφίζουν ή τραγουδούν.
